Vị bác sĩ chọn đứng ở ranh giới sinh tử, nơi 1% hy vọng cũng không được phép bỏ cuộc

Giữa rất nhiều chuyên ngành y khoa “rực rỡ” với những ca mổ thành công thấy ngay kết quả, ThS.BS Đồng Phú Khiêm – Phó Trưởng khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương – lại chọn cho mình một con đường khác: lặng lẽ đứng ở phía sau, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết nhiều khi chỉ cách nhau vài phút.

Anh kể, khi còn là sinh viên Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành nào cũng hấp dẫn. Nhưng cơ duyên đến vào đúng thời điểm bệnh viện đang phát triển, khoa Hồi sức cấp cứu cần nhân lực. Khi đó, anh đã quyết định về khoa.

“Lúc đó tôi là một bác sĩ rất trẻ. Tôi nghĩ môi trường hồi sức là nơi mình có thể học được nhiều nhất – từ thầy cô, đồng nghiệp và chính người bệnh”, anh chia sẻ.

Với anh, hồi sức không chỉ là duyên, mà còn hợp với tính cách. “Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng thì những việc khó ai sẽ làm? Tôi thấy chuyên ngành này phù hợp với mình”.

Hồi sức vất vả, áp lực, thu nhập lại không cao. Những năm đầu ra trường (khoảng năm 2010), anh đã lập gia đình, thuê nhà ở Hà Nội. Tiền lương chỉ đủ trang trải sinh hoạt, nhưng chưa bao giờ anh đặt nặng kinh tế lên trên hết. “Khó khăn thì ai trẻ cũng phải trải qua. Với tôi, đó không phải lý do để từ bỏ”, bác sĩ Khiêm trải lòng.

Áp lực của những quyết định tính bằng phút

Trong hồi sức, một quyết định chậm vài phút có thể khiến bệnh nhân trượt khỏi cơ hội sống. “Đúng là áp lực. Quyết định của bác sĩ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sinh mạng người bệnh”, anh thừa nhận.

Nhưng y học không phải lúc nào cũng có đáp án hoàn hảo. Có những quyết định đúng ở thời điểm này, nhưng vài năm sau đã không còn phù hợp. Bởi vậy, người bác sĩ buộc phải học liên tục, cập nhật liên tục.

“Không có quyết định nào là hoàn hảo tuyệt đối. Mình chỉ có thể cố gắng để đó là quyết định tốt nhất trong điều kiện và hiểu biết tại thời điểm đó”, bác sĩ Khiêm chia sẻ.

Những năm trẻ, khi kiến thức và kinh nghiệm còn ít, áp lực càng lớn. Về sau, trải nghiệm nhiều hơn giúp anh tự tin hơn – nhưng không bao giờ ngừng học.

Làm hồi sức, không bác sĩ nào tránh khỏi những ca bệnh ám ảnh.

“Có những bệnh nhân mình đã làm hết sức nhưng vẫn không đạt được kết quả mong muốn. Sau mỗi ca như vậy, mình đều tự hỏi: Liệu mình đã tối ưu chưa? Còn cách nào tốt hơn không?”

Anh nói mỗi năm điều trị hàng nghìn bệnh nhân. Niềm vui có, nhưng day dứt cũng không ít. Đặc biệt với những ca tiên lượng sống rất thấp: 80–90% khả năng thất bại – bác sĩ vẫn phải lựa chọn: dừng lại hay tiếp tục chiến đấu vì 10–20% cơ hội còn lại? “Nếu dừng thì chắc chắn không còn cơ hội. Nếu làm, dù rất nhỏ, vẫn còn hy vọng”.

Nhưng không phải trường hợp nào cũng nên “cố đến cùng”. Có những lúc, quyết định dừng điều trị là điều nhân văn nhất, khi cơ hội quá mong manh và nguồn lực gia đình đã kiệt quệ.

Một trong những thử thách nặng nề nhất của bác sĩ hồi sức không chỉ là cấp cứu, mà là trao đổi với gia đình về tiên lượng xấu.

“Có những người hoàn toàn phụ thuộc vào lời khuyên của bác sĩ. Khi đó, mình giống như người nắm một phần sinh mệnh trong tay”, bác sĩ Khiêm chia sẻ.

Nguyên tắc của anh là cung cấp đầy đủ thông tin: tình trạng bệnh, cơ hội sống, chi phí, chất lượng cuộc sống nếu qua khỏi… rồi tôn trọng quyết định của gia đình.

Niềm vui của 1% hy vọng

Bên cạnh mất mát, hồi sức cũng có những khoảnh khắc “thần kỳ”. Như trong đại dịch COVID-19, có bệnh nhân ngừng tuần hoàn kéo dài, tiên lượng cực xấu, nhưng cả ê-kíp vẫn kiên trì hồi sinh tim phổi và cuối cùng bệnh nhân hồi phục.

Quang Hùng Studio

Bác sĩ Khiêm cho hay: “Những lúc như thế là động lực lớn nhất. Khi mình nhận định đúng, xử trí đúng và người bệnh cải thiện ngoạn mục – đó là niềm vui rất khó diễn tả”.

Không nhiều chuyên ngành cho thấy rõ rệt tác động tức thì của một quyết định như hồi sức. “Có những ca gần như chắc chắn thất bại, nhưng chỉ cần một quyết định đúng, người bệnh quay lại với gia đình. Đó là giá trị lớn nhất”.

Hơn mười năm trong nghề, anh chưa từng nghĩ sẽ rời bỏ hồi sức, dù cơ hội công việc nhẹ nhàng và thu nhập cao hơn không thiếu.

“Hệ thống hồi sức của mình vẫn cần phát triển nhiều hơn. Tôi được đào tạo, được chuyên ngành cho mình kiến thức, thì trách nhiệm của mình là đóng góp lại”, bác sĩ Khiêm nói.

Khi được hỏi niềm vui lớn nhất của một bác sĩ hồi sức là gì, anh trả lời giản dị: “Với tôi, hạnh phúc lớn nhất là khi có thể giúp bệnh nhân nguy kịch qua được cơn nguy kịch và giữ lại sự sống cho họ”.