Sẵn sàng thu phí 5 tuyến cao tốc Bắc – Nam từ 1/3

Việc đưa vào khai thác thu phí không chỉ nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý, vận hành các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư, mà còn đặt ra yêu cầu cao về tính đồng bộ, minh bạch và hiệu quả.

Xung quanh tiến độ khắc phục các tồn tại kỹ thuật, công tác chuẩn bị vận hành cũng như cơ chế giám sát nguồn thu, Báo Xây dựng đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Viết Huy, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam.

Thưa ông, thời gian triển khai thu phí các tuyến cao tốc theo chỉ đạo của Bộ Xây dựng không còn nhiều. Đến thời điểm hiện nay, các công việc để đảm bảo thu phí đang được triển khai thế nào?

Ông Nguyễn Viết Huy: Hiện nay, hệ thống giao thông thông minh (ITS) và hệ thống thu phí điện tử không dừng trên các tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017 – 2020 đã được đầu tư hoàn thành và đưa vào vận hành thử nghiệm, đánh giá. Sau hơn một tháng vận hành thử nghiệm, hệ thống cơ bản đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Tuy nhiên, vẫn phát sinh một số lỗi như đứt cáp quang, độ chính xác nhận diện biển số của camera chưa đồng đều hoặc lỗi kết nối thiết bị. Các Ban Quản lý dự án (QLDA) và nhà thầu đang tiếp tục rà soát, tinh chỉnh để khắc phục.

Bên cạnh đó, theo kết luận của Hội đồng nghiệm thu Nhà nước, vẫn còn một số tồn tại cần xử lý như: Chất lượng truyền hình ảnh từ camera chưa ổn định; nội dung hiển thị trên biển báo điện tử VMS chưa rõ nét; cùng một số lỗi kỹ thuật khác chưa được khắc phục theo yêu cầu. Vì vậy, hệ thống hiện chưa đủ điều kiện để nghiệm thu theo quy định.

Việc thu phí có bảo đảm đúng thời hạn hay không phụ thuộc phần lớn vào tiến độ khắc phục các tồn tại của nhà thầu thi công, lắp đặt thiết bị, cũng như các Ban QLDA và đơn vị lắp đặt hệ thống thu phí.

Là đơn vị được giao quản lý tổ chức thu phí, Cục Đường bộ Việt Nam đã chuẩn bị những gì để thực hiện tốt thu phí?

Ông Nguyễn Viết Huy: Dù chưa tiếp nhận tài sản, Cục Đường bộ Việt Nam đã chủ động chuẩn bị toàn diện cho công tác vận hành, như xây dựng và phê duyệt quy trình nghiệp vụ thu phí, quy trình vận hành hệ thống giao thông thông minh (ITS).

Quang Hùng Studio

Nhân sự vận hành đã được tuyển dụng và đào tạo đầy đủ. Các Khu Quản lý đường bộ khu vực cũng đã bố trí từ 30 – 40 cán bộ có chuyên môn công nghệ thông tin, sẵn sàng tiếp nhận và quản lý hệ thống ngay khi được bàn giao.

Song song với đó, Cục Đường bộ Việt Nam đã hoàn tất đấu thầu rộng rãi và lựa chọn được nhà thầu thực hiện quản lý, vận hành thu phí theo quy định.

Triển khai thu phí ngay khi nhận bàn giao

Được biết, việc thu phí lần này sẽ áp dụng hình thức thu phí tự động không dừng, mô hình thu phí lần này có gì đáng chú ý?

Ông Nguyễn Viết Huy: Hệ thống thu phí tự động không dừng được áp dụng công nghệ mới, thiết kế theo mô hình không bố trí barie tại đầu vào và duy trì barie tại đầu ra. Mô hình này giúp phương tiện lưu thông liên tục, giảm ùn tắc và nâng cao năng lực khai thác của tuyến đường.

Hệ thống thực hiện đầy đủ các chức năng như nhận diện phương tiện, phân loại xe, tính phí và tự động trừ tiền từ tài khoản giao thông; đồng thời bảo đảm các tiêu chuẩn kỹ thuật về dữ liệu và an toàn vận hành.

Một nội dung kỹ thuật quan trọng là chỉ số hiệu suất (KPI). Mục tiêu đặt ra là hệ thống phải đạt độ chính xác lên tới 98,8%. Trong hơn một tháng vận hành thử nghiệm vừa qua, các kịch bản kiểm thử đều đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, việc đánh giá toàn diện vẫn cần căn cứ vào số liệu định lượng từ lưu lượng phương tiện thực tế khi tổ chức thu phí chính thức.

Đối với hệ thống cân tải trọng, các phương tiện quá tải khi đi qua sẽ được phát hiện tự động. Hệ thống sẽ phát tín hiệu cảnh báo và hiển thị thông tin trên biển báo điện tử, yêu cầu phương tiện quá tải không được vào cao tốc và phải quay đầu. Trường hợp lái xe cố tình lưu thông vào tuyến, sẽ bị xử lý theo quy định.

Việc nhận bàn giao hệ thống và thu phí khi nào sẽ được thực hiện?

Ông Nguyễn Viết Huy: Hệ thống thu phí trên 5 tuyến cao tốc chưa được bàn giao cho Cục Đường bộ Việt Nam quản lý vận hành. Chỉ khi việc bàn giao tài sản hoàn tất, Cục Đường bộ Việt Nam mới có cơ sở để triển khai thu phí chính thức.

Quang Hùng Studio

Ngay khi tài sản được bàn giao và hoàn tất nghiệm thu kỹ thuật, việc tổ chức thu phí sẽ được triển khai ngay lập tức nhờ các điều kiện vận hành đã được chuẩn bị sẵn.

Việc đưa hệ thống thu phí hiện đại vào khai thác sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm minh bạch tài chính và từng bước hoàn thiện mô hình quản lý khai thác cao tốc do Nhà nước đầu tư tại Việt Nam.

Việc giám sát công tác thu phí sẽ được Cục Đường bộ Việt Nam thực hiện thế nào?

Ông Nguyễn Viết Huy: Theo mô hình tổ chức, các Khu Quản lý đường bộ khu vực sẽ trực tiếp quản lý các tuyến cao tốc theo địa bàn, mở tài khoản tiếp nhận nguồn thu từ nhà thầu vận hành thu phí, sau đó tiền sẽ được chuyển về Kho bạc Nhà nước trong vòng 24 giờ.

Toàn bộ dữ liệu thu phí sẽ được truyền về Trung tâm giám sát đặt tại Cục Đường bộ Việt Nam nhằm phục vụ công tác kiểm tra, giám sát và minh bạch nguồn thu.