Hệ thống camera dày đặc Iran dùng để giám sát lại bị Israel khai thác, biến thành công cụ truy vết các mục tiêu cấp cao ngay tại Tehran.

Iran đã lắp hàng chục ngàn camera giám sát tại thủ đô Tehran để đối phó các làn sóng biểu tình, gần nhất vào tháng 1. Lợi dụng chúng, Israel đã lần theo dấu vết rồi tung đòn tập kích hạ sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei ngay trong đòn đánh hôm mở đầu chiến dịch quân sự 28-2.

Thông tin “hệ thống camera bị xâm nhập” được 2 nguồn tình báo giấu tên chia sẻ với hãng thông tấn AP.

Hệ thống Camera “phản chủ” ở thủ đô Tehran - Iran - Ảnh 1. — Israel đã xâm nhập hệ thống camera giao thông, giám sát ở Tehran để truy vết các lãnh đạo trụ cột Iran, trước khi tung đòn hạ sát. Ảnh: AP

Hệ thống camera ở Tehran thực tế đã bị tấn công nhiều lần từ năm 2021 chứ không phải đợi đến gần đây. Vào năm ngoái, một chính trị gia cấp cao Iran còn công khai cảnh báo mạng lưới này đã bị Israel xâm nhập.

Một nguồn tin tiết lộ gần như toàn bộ camera giao thông ở Tehran đã bị xâm nhập trong nhiều năm và dữ liệu được chuyển về máy chủ tại Israel.

Thuật toán sau đó giúp dựng lại địa chỉ, lộ trình đi làm và cả lực lượng bảo vệ của các mục tiêu. Kế hoạch tấn công đã được Tel Aviv chuẩn bị nhiều tháng, đặc biệt đẩy nhanh khi xác định ông Khamenei cùng các quan chức cấp cao Iran sẽ có mặt tại khu phức hợp lãnh đạo vào sáng 28-2.

“Chính hệ thống camera và giám sát mà nhà cầm quyền dựng lên để kiểm soát xã hội lại bị đối thủ lợi dụng” – chuyên gia Conor Healy tại Tổ chức nghiên cứu độc lập chuyên về công nghệ giám sát và an ninh của Mỹ (IPVM) nhận định.

Các chuyên gia an ninh mạng từ lâu đã cảnh báo camera có thể bị biến thành công cụ chiến tranh.

Kỹ sư bảo mật Paul Marrapese cho biết trong năm nay trên thế giới phát hiện gần 3 triệu luồng camera không được bảo vệ, trong đó riêng Iran có gần 2.000 camera.

Theo ông, nhiều thiết bị rất dễ bị xâm nhập vì dùng mật khẩu mặc định, phần mềm cũ hoặc không được vá lỗi. “Con người là mắt xích yếu nhất”- ông nói.

Điểm thay đổi lớn là trí tuệ nhân tạo (AI) đã rút ngắn rất nhiều thời gian phân tích video. Chuyên gia mật mã Bruce Schneier nhận định: “Trước đây, con người phải làm phần việc xác định thực tế ai đó đang ở đâu. Hiện nay, với hệ thống AI, việc tìm người, phương tiện và lộ trình có thể diễn ra gần như theo thời gian thực”.

Rủi ro từ camera an ninh bị xâm nhập không chỉ xảy ra ở Iran. Các cuộc tấn công kiểu này đã tăng mạnh từ khi chiến sự bùng phát, xuất hiện ở Israel và cả một số nước Vùng Vịnh như Bahrain, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), theo công ty an ninh mạng toàn cầu Check Point Research

Giới phân tích ước tính hiện thế giới có hơn 1 tỉ camera an ninh, gấp 3 lần một thập kỷ trước. Ông Ali Vaez, Giám đốc dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế gọi đây là “một lời cảnh tỉnh” nhưng thừa nhận việc bịt hết lỗ hổng là rất khó.

Vào năm 2023, nhóm vũ trang Hamas ở Gaza đã xâm nhập các camera giám sát ở miền Nam Israel trước cuộc tấn công ngày 7-10, giúp nhóm này theo dõi các cuộc tuần tra của quân đội Israel và hỗ trợ cho cuộc tấn công – theo truyền thông Israel.