‘Thời tới cản không kịp’, xe máy điện Trung Quốc ồ ạt đổ bộ vào thị trường hơn 700 triệu dân, có nơi cung không đủ cầu – đâu là nguyên nhân?

Trong quý đầu tiên của năm 2026, xuất khẩu xe máy điện của Trung Quốc sang khu vực Đông Nam Á đã ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ.

Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc giá nhiên liệu tăng cao và tình trạng thiếu hụt năng lượng, do tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông.

Xu hướng trên cho thấy, việc phụ thuộc quá lớn vào nguồn cung xăng dầu đang thúc đẩy khu vực chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh. Tận dụng bối cảnh đó, các nhà sản xuất Trung Quốc đẩy mạnh mở rộng thị phần tại những thị trường vốn luôn ưu tiên sử dụng xe máy xăng.

Thị trường Myanmar chứng kiến sự thay đổi rõ rệt nhất với giá trị nhập khẩu xe máy điện từ Trung Quốc tăng vọt 617,5% so với cùng kỳ năm trước. Tổng giá trị xuất khẩu sang quốc gia này đạt 64,7 triệu nhân dân tệ (khoảng 9,5 triệu đô la Mỹ).

Một đại lý địa phương đã nhanh chóng bán hết lô hàng 200 chiếc xe máy điện ngay sau khi nhập về. Nhiều giám đốc điều hành từ các hãng xe Trung Quốc xác nhận, nhu cầu tại thị trường này đang vượt quá khả năng cung ứng hiện tại.

Các thị trường láng giềng như Lào và Campuchia cũng ghi nhận xu hướng tăng trưởng tương tự, nhờ sự thay đổi trong chính sách và chi phí vận hành. Giá trị xuất khẩu sang Lào tăng 25,7%, đạt mức 43,5 triệu nhân dân tệ (khoảng 6,4 triệu đô la Mỹ).

Tại Campuchia, giá trị xuất khẩu xe máy điện cũng tăng 34,2%, chạm mốc 38,2 triệu nhân dân tệ (khoảng 5,6 triệu đô la Mỹ). Theo báo cáo từ cơ quan thông tấn, giá xăng và dầu diesel tại quốc gia này đã tăng lần lượt 41,5% và 84% kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát.

Mặc dù có sự bùng nổ về doanh số trong ngắn hạn, nhưng triển vọng dài hạn của xe máy điện tại Đông Nam Á vẫn đối mặt với nhiều biến số.

Theo báo cáo nghiên cứu từ Công ty Chứng khoán Guotai Haitong, khoảng 15 triệu xe máy đã được bán ra tại 9 quốc gia trong khu vực vào năm 2025.

Tuy nhiên, tỷ lệ xe máy điện hiện nay vẫn còn ở mức khiêm tốn, đạt khoảng 10% tại Việt Nam vào năm 2023 nhưng chỉ duy trì ở mức một con số tại các quốc gia như Indonesia, Thái Lan, Malaysia và Philippines.

Các chuyên gia ngành công nghiệp nhận định rằng, công nghệ pin vẫn là trở ngại lớn nhất cho việc phổ cập xe điện nói chung và xe máy điện nói riêng.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

Các mẫu xe máy điện sử dụng pin axit chì có giá thành rẻ nhưng lại hạn chế về phạm vi hoạt động và độ bền. Trong khi đó, những mẫu xe trang bị pin lithium-ion tiên tiến hơn vẫn có giá bán quá cao so với khả năng chi trả của đại đa số người tiêu dùng.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang chọn phương án xuất khẩu từng bộ phận tháo rời của xe máy điện, sau đó lắp ráp tại địa phương nhằm tối ưu hóa chi phí và hưởng các ưu đãi thuế quan của nước sở tại.

Việt Nam cũng đang thể hiện lập trường rõ ràng nhất trong lộ trình điện khí hóa phương tiện giao thông. Chính phủ đã ban hành kế hoạch hành động hướng tới mục tiêu điện khí hóa hoàn toàn vào năm 2050.

Thành phố Hà Nội dự kiến sẽ thí điểm khu vực phát thải thấp tại vùng nội đô từ tháng 7/2026. Quy định này sẽ hạn chế dần xe máy chạy xăng theo khung giờ và khu vực cụ thể.

Các tập đoàn lớn như Yadea hay Tailg đều đã thiết lập các nhà máy sản xuất quy mô lớn tại Bắc Ninh, Bắc Giang và Hưng Yên để đón đầu làn sóng chuyển đổi này.