Giấc ngủ: ‘Công cụ thải độc’ và phục hồi não bộ mỗi đêm

Tiến sĩ Thomas Paloschi, chuyên gia y học trường thọ tại Ý, cho biết giấc ngủ giống như một “phương thuốc tự nhiên”, giúp cơ thể phục hồi và tái tạo. Khi thiếu ngủ, cơ thể không chỉ mệt mỏi mà còn mất khả năng sửa chữa não, củng cố trí nhớ và kiểm soát cảm xúc.

Não được “làm sạch” khi ngủ sâu

Trong giai đoạn ngủ sâu, não kích hoạt hệ thống làm sạch gọi là glymphatic. Hệ thống này giúp dịch não tủy lưu thông, cuốn trôi các chất thải như protein tích tụ và độc tố ra khỏi não. Những chất này sau đó được đưa vào hệ tuần hoàn để đào thải. Theo tiến sĩ Paloschi, đây giống như một quá trình “rửa não” diễn ra mỗi đêm. Nếu ngủ không đủ, não sẽ mất đi thời gian quan trọng để tự làm sạch.

Ảnh: AI

Não chuyển sang chế độ “bảo trì”

Khi ngủ, não không nghỉ hoàn toàn mà chuyển sang chế độ bảo trì. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng nguy cơ lão hóa não, suy giảm trí nhớ và rối loạn cảm xúc. Người ngủ ít thường dễ lo âu, cáu gắt và khó tập trung.

Trong ngày, các hoạt động tạo ra những tổn thương vi mô trong não. Giấc ngủ giúp sửa chữa các tổn thương này. Nếu ngủ không đủ, các tổn thương sẽ tích tụ theo thời gian.

Giấc ngủ diễn ra theo chu kỳ

Giấc ngủ vận hành theo chu kỳ khoảng 90 phút, gồm các giai đoạn ngủ không REM và REM. Nửa đầu đêm tập trung nhiều giấc ngủ sâu, trong khi nửa sau đêm là giai đoạn REM – liên quan đến cảm xúc và trí nhớ.

Nếu ngủ ít, đặc biệt dưới 7 giờ, cơ thể sẽ mất phần lớn giấc ngủ REM, làm giảm khả năng phục hồi và điều hòa cảm xúc.

Mỗi giai đoạn ngủ đều có vai trò riêng:

Tải VPBank

• Ngủ sâu (không REM): Củng cố trí nhớ, phục hồi cơ thể. 
• Giai đoạn 2: Hỗ trợ học tập và xử lý thông tin.
• REM: Điều hòa cảm xúc, giảm căng thẳng.  

Cách cải thiện giấc ngủ

Để ngủ tốt hơn, chuyên gia khuyến nghị:

• Giữ giờ ngủ ổn định, hạn chế thay đổi quá 1 giờ.
• Ngủ đủ 7 – 9 giờ mỗi đêm.
• Hạn chế caffeine và rượu vào buổi tối. 
• Nếu thường xuyên thức giấc hoặc ngáy to, nên kiểm tra các rối loạn giấc ngủ.

Giấc ngủ không đơn thuần là nghỉ ngơi mà là quá trình thải độc và phục hồi não bộ. Ngủ đủ và đúng cách chính là cách đơn giản, hiệu quả để bảo vệ trí nhớ, cảm xúc và sức khỏe lâu dài.